Hubble Gerilimi ve Dönen Evren: Kozmik Bulmacayı Çözmek

Evrenin genişleme hızındaki tutarsızlığı ifade eden hubble gerilimi, modern kozmolojinin en büyük krizlerinden biri olarak kabul ediliyor. Edwin Hubble’ın galaksilerin bizden uzaklaştığını keşfetmesinden bu yana, fizikçiler evrenin büyüme hızını ölçmeye çalışıyor. Ancak farklı yöntemler, birbiriyle çelişen sonuçlar veriyor. Peki, bu ölçüm krizi tam olarak nedir ve “Dönen Evren” teorisi bu soruna nasıl bir çözüm öneriyor? Gelin, konuyu en başından ele alalım.

Hubble Gerilimi Nedir?

Basitçe anlatmak gerekirse; evrenin ne kadar hızlı genişlediğini ölçmek için bilim dünyasının elinde iki farklı cetvel var ve bu cetveller uyuşmuyor.

1. Erken Evren Ölçümü: Planck uydusu verileriyle evrenin bebeklik dönemine (CMB) bakıldığında, genişleme hızı 67 km/s olarak ölçülüyor.
2. Günümüz Ölçümü: Yakınımızdaki yıldızlara (Sefeid) bakıldığında ise hız 73 km/s çıkıyor.

Normalde hata payı sınırlarında kalması gereken bu fark, istatistiksel olarak kabul edilemez boyuttadır. İşte aynı evren için iki farklı sonucun çıkmasına hubble gerilimi denir. Bu durum, fizikçilere “Ya ölçümler yanlış ya da modelimiz eksik” dedirtiyor.

Dönen Evren Teorisi ve Hubble Gerilimi İlişkisi

Bu noktada bazı teorisyenler, standart modelin “evren dönmez” varsayımını sorgulayarak yeni bir kapı aralıyor. Eğer evren çok yavaş da olsa bir eksen etrafında dönüyorsa, hubble gerilimi sorunu bambaşka bir boyuta taşınabilir.

Peki, evrenin dönmesi ile bu hız farkı (gerilim) arasındaki ilişki nedir? Cevap, basit bir fizik kuralında gizli: Merkezkaç Etkisi.

Eğer evren dönüyorsa, uzay-zaman dokusunda bir savrulma (burulma) oluşur. Tıpkı dönen bir hamurun kenarlarının dışa doğru açılması gibi, evrenin dönüşü de galaksileri birbirinden uzaklaştıran ekstra bir itici güç yaratır. Biz bugüne kadar hesaplamalarda bu dönüşü “yok” saydığımız için, günümüzde ölçülen o yüksek hızı (73 km/s) açıklayamıyorduk. Bu teoriye göre; o fazladan hız, evrenin dönüşünden kaynaklanan savrulma etkisidir. Denkleme dönüş eklendiğinde hubble gerilimi matematiksel olarak ortadan kalkar.

Hubble Gerilimi Çözüme Ulaşacak mı?

Teori kağıt üzerinde harika görünse de pratikte büyük bir engel var: Simetri. Gözlemlerimize göre evren her yöne eşit dağılmıştır (izotropiktir). Dönen bir evrenin ise belirgin bir ekseni olması ve gökyüzünün farklı yönlerinin farklı görünmesi gerekirdi.

Özetle; hubble gerilimi, fiziğin sınırlarını zorlamaya devam ediyor. Dönen evren fikri ise bu bilmeceyi çözmeye aday en heyecan verici ama en tartışmalı teorilerden biri.

Sizce hata nerede: Gözlerimiz olan teleskoplarda mı, yoksa evrenin dönmediğini sanan zihnimizde mi?

SIRADAKİ YAZI: Evren hakkında daha çok teoriye hazırsan; Karadelik Evren Teorisi’ne bekleriz…